Zobacz pełną wersję : KOMPEDIUM WIEDZY O OŚWIETLENIU.
Poniżej zamieszczam artykuły Pana Jarosława Nyzio (Fisherfisher). Polecam zapoznanie się z nimi.
Pozdrawiam.
Dobór oświetlenia w akwarium roślinnym.
Głębokość zbiornika
Podstawowym parametrem determinującym dobór oświetlenia jest głębokość zbiornika. Światło przechodząc przez wodę ulega rozproszenia co powoduje zmniejszenie się natężenia oświetlenia. Prawidłowe oświetlenie w zależności od głębokości przedstawia poniższa tabela:
Głębokość zbiornika
Rodzaj oświetlenia
do 50 cm
świetlówki
od 40cm do 60cm
lampy rtęciowe
od 60cm do 1m
lampy metalohalogenkowe.
Jak widać z powyższej tabeli lampy rtęciowe i metalohalogenkowe posiadają minimalną głębokość akwarium. Zamontowanie tych lamp poniżej podanego minimum powoduje stres świetlny a co za tym idzie rozwój glonów, złe samopoczucie ryb.
Według doświadczeń autora świetlówki o mocy 58W wytwarzają tak duży strumień świetlny, że doświetlają zbiorniki o głębokości powyżej 50cm. W akwarium autora zdają egzamin przy wysokości słupa wody 70cm.
Długość zbiornika
Długość zbiornika ma zasadniczy wpływ na układ oświetlenia nad zbiornikiem oraz na ilość lamp. W odniesienie do świetlówek zbiornik powinien być 10cm dłuższy od świetlówki np. dla świetlówek 36W o długości 120cm akwarium powinno mieć długość 130cm. Długość świetlówek podaje poniższa tabela:
Moc świetlówki Długość świetlówki w mm
18 604
30 909
36 1204
58 1504
Inaczej wygląda sprawa przy oświetleniu lampami rtęciowymi i metalohalogenkowymi. Z doświadczeń autora wynika, ze lampy metalohalogenkowe o mocy 150W doświetlają obszar w promieniu 70cm od lampy. Lampy rtęciowe mają mniejszą wydajność w związku z czym będą doświetlać mniejszą powierzchnie dna w akwarium.
Mając powyższe na uwadze, planując wielkość zbiornika należy się zastanowić czym będziemy doświetlać akwarium. Może okazać się, że ze względu na wymiar zbiornika mamy problemy z doborem oświetlenia gdyż nie pomyśleliśmy o tym wcześniej.
Odległość źródła światła od lustra wody.
Powyższy parametr rzadko jest brany pod uwagę. Trzeba mieć świadomość, że strumień świetlny emitowany przez dane źródło światła ulega rozproszeniu również w powietrzu. Wielkość strat przedstawia poniższa tabela.
Odległość od źródła światła w cm Intensywność oświetlenia w lumenach
10 10800
20 5300
40 2400
80 940
120 530
Świetlówki można umieścić nad samą powierzchnią wody. Lampy rtęciowe i metalohalogenkowe wytwarzają duże ilości ciepła i mogą spowodować pęknięcie szyb nakrywowych. Lampy te nie powinny być również narażone na rozbryzgi wody ponieważ mogą pęknąć. Zaleca się ich montaż co najmniej 15 cm nad lustrem wody.
Temperatura barwowa.
Temperatura barwowa - temperatura ciała czarnego, w której wysyła ono promieniowanie o tej samej chromatyczności co promieniowanie rozpatrywane. Innymi słowy jest to obiektywna miara wrażenia barwy danego źródła światła. Jednostką miary jest Kelvin (K). I tak np. żarówka ma temperaturę barwową 2700K i daje mocno żółte światło. Światło dzienne ma temperaturę barwową 5000-6500K w cieniu. Barwa 6500K daje światło o zabarwieniu niebieskim. Autor stosuje źródła światła o temperaturze 3000K ze względu na ciepłą barwę dającą wrażenie promieniowania słonecznego. Jest to jednak barwa nieprawidłowa ponieważ za bardzo podkreśla żółty kolor. Dobór światła o temperaturze światła dziennego też nie jest korzystny. Po pierwsze niebieskie światło powoduje nadmierną elongację (wydłużanie) się roślin. Wytwarzają one wtedy duże odstępy pomiędzy międzywęźlami. Po drugie światło takie daje wrażenie zbyt chłodnego, zimnego. Optymalna wydaje się temperatura 4000K.
Świetlówki specjalistyczne dla roślin posiadają temperaturę barwową około 10 000K w związku z przesunięciem widma świetlnego w kierunku fal czerwonych i podczerwonych.
Oddawanie kolorów
Współczynnik oddawania kolorów - zdolność danego źródła światła do oddawania kolorów oświetlanych przez to źródło przedmiotów w odniesieniu do kolorów tego samego przedmiotu oświetlonego światłem słońca. Jednostka Ra. Przyjmuje się, że promieniowanie słoneczne oddaje kolory w zakresie 100 Ra. Inne źródła światła dążą tylko do tej wielkości. I tak
Ra 91-100
bardzo dobre oddawanie kolorów
Ra 81-91
dobre oddawanie kolorów
Ra 51-80
średnie oddawanie kolorów
Ra < 51
słabe oddawanie kolorów
Dla celów akwarystycznych źródła światłą o Ra poniżej 80 nie nadają się ze względu na złe oddawanie kolorów np. lampy rtęciowe. Dobierając świetlówki nie należ ulegać pokusie i kupować lampy o współczynniku Ra powyżej 90 ponieważ produkują one mało światła. Optymalne są świetlówki o Ra 80, oznaczone są one najczęściej 827, 830, 840, 850, 865 gdzie pierwsza cyfra oznacza Ra a dwie następne temperaturę barwową np. Philips TLD 830 posiada Ra 80 i temperaturę barwową 3000K. Optymalne wydają się lampy metalohalogenkowe ponieważ produkują one dużą ilość światła o Ra 90 i powyżej.
Analizując powyższy artykuł należy pamiętać, że jednak najważniejszym parametrem przy doborze oświetlenia jest natężenie oświetlenia. Przy zbyt małej ilości światła rośliny nie będą rosły bez względu na pozostałe jego parametry. Dlatego polecam również o artykuł o natężeniu światłą w zbiorniku roślinnym.
Fisherfisher
Natężenie światła w zbiorniku roślinnym
Prawidłowe natężenie światła w zbiorniku nadal jest rzadkością. Czynnikiem ograniczającym większość miłośników podwodnych ogrodów są koszty energii elektrycznej. Jednak pisząc ten artykuł autor kierował się wymaganiami roślin, czynnik ekonomiczny zostawił pod rozwagę każdemu z osobna. Artykuł ten dotyczy tylko i wyłącznie aspektu natężenia światła, pozostałe parametry oświetlenia zostaną omówiono w kolejnym artykule. Aby dobrze zrozumieć poniższe opracowanie na początku przedstawiono definicję używanych pojęć.
Światło – promieniowanie bezpośrednio powodujące wrażenia wzrokowe (promieniowanie widzialne).
Strumień świetlny – całkowita ilość światła emitowanego z danego źródła. Jednostką strumienia świetlnego jest lumen (lm).
Natężenie światła w zbiorniku zależy, poza źródłem światła, od odległości lampy od powierzchni wody, szyb nakrywkowych (grubości i czystości), przeźroczystości wody, głębokości akwarium. Nie ma uniwersalnej zasady, która w 100% będzie poprawna w każdym zbiorniku. Nie mniej jednak zdecydowany wpływ na natężenia oświetlenia ma źródło światła. Poniższa opracowanie zakłada, że pozostałe parametry są wartościami średnimi. Najczęściej spotykanym przelicznikiem jest ilość watów na litr. Jednakże ma on tak duży margines błędu, że nie nadaje się do obliczania ilości niezbędnego oświetlenia. Poza tym jest on stosowany tylko do świetlówek, przy których również się nie sprawdza ze względu na różnorodność świetlówek dostępnych na rynku. Aby przelicznik był uniwersalny jako podstawę do obliczeń wzięto strumień świetlny wytwarzany przez dane źródło światła. Najbardziej popularnymi źródłami światła stosowanymi w akwarystyce są: świetlówki, lampy rtęciowe oraz lampy metalohalogenkowe.
Prawidłowe natężenia światła w akwarium powinno wynosić 35-60 lumenów/litr.
Aby uprościć obliczenia przyjęto nominalną wielkość zbiornika w litrach. W zbiorniku autora natężenie światła wynosi 35 lumenów\ litr i jest to minimalne oświetlenie, przy którym obserwuje się prawidłowy wzrost. Jednak dopiero przy natężeniu 50 lumenów\ litr wzrost roślin jest naprawdę bujny. Oczywiście natężenie światła należy dobrać do zapotrzebowania świetlnego gatunków uprawnianych w konkretnym zbiorniku. Zazwyczaj ambicją podwodnych ogrodników jest utrzymanie w akwarium wymagających roślin.
Optymalne natężenie oświetlenia zbiornika limituje roślina, której zapotrzebowanie na światło jest największe.
Czyli im bardziej wymagające rośliny chcemy trzymać tym więcej światłą będziemy musieli dostarczyć do akwarium.
Należy pamiętać, że rośliny potrzebują przede wszystkim dużej ilości światła a dopiero potem jakości.
Rośliny są w stanie prowadzić fotosyntezę nawet przy nieodpowiednim świetle, jeżeli jego ilość będzie duża. Natomiast giną nawet przy najlepszym świetle, jeżeli jego ilość jest za mała. Specjalistyczne świetlówki do akwarium dają o połowę mniejszy strumień świetlny niż wysokowydajne świetlówki. Dlatego bardzo częstym błędem jest używanie specjalistycznych świetlówek dla roślin typu Fluora, Grlux czy Aquarelle przy zbyt małej liczbie tych świetlówek. Biorąc pod uwagę fakt, że specjalistyczne świetlówki do roślin są o ponad połowę mniej wydajnie należałoby montować je w podwójnej ilości w stosunku do wysokowydajnych świetlówek. Powyższe stwierdzenie jest jednak trochę uogólnione, ponieważ specjalistyczne świetlówki do roślin większą część spektrum emitują w zakresie najbardziej pochłanianym przez chlorofil. Stąd też ich wpływ na wzrost roślin jest większy. Najważniejsza jednak jest optymalna ilość światła, tym lepiej z dobrym spektrum.
Aby obliczyć wymaganą ilość światła należy znać strumień świetlny wytwarzany przez dane źródło światła. Poniżej załączono w tabelach niezbędne dane.
Specjalistyczne świetlówki do roślin typu: Fluora, Gro-lux, Aquarelle.
Moc (W)Strumień świetlny
18
400
30
1000
36
1200
58
1500
Wysokowydajne świetlówki typu TLD Philips’a czy Lumilux Plus Osram'u
Moc (W)
Strumień świetlny
18
1350
36
3350
58
5200
Świetlówki o spektrum światła dziennego
Moc (W)
Strumień świetlny
18
1050
30
1700
36
2300
58
3700
Lampy rtęciowe - standard
Moc (W)
Strumień świetlny
80
3800
125
6300
Lampy metalohalogenkowe
Moc (W)
Strumień świetlny
70
5500
150
12000
Przykład
Zbiornik 150 litrów (wymiary 120x40x30) oświetlono 2 świetlówkami Osramu Lumilux L-36W/840 Plus.
Strumień świetlny wynosi 2 x 3350 lm = 6700 lm
Ilość światła = 6700 lm : 150 litrów = 44,6 lumena/litr.
Jest to prawidłowa ilość światła dla akwarium roślinnego
Fisherfisher
Wszystko co powyżej nie obejmuje świetlówek T5
Poniższe informacje pobrałem zs strony aqua-light.pl
Definicja
Świetlówki Master 'TL'5 należą do rodziny lamp fluorescencyjnych o średnicy rury 16mm.
Opis
Świetlówki Master 'TL'5 HO zostały zminiaturyzowane, co pozwala na projektowanie bardziej kompaktowych i wydajnych systemów świetlnych. średnica rury jest o 40% mniejsza niż w dotychczasowych świetlówkach TLD o średnicy 26 mm. Świetlówki Master 'TL'5 HO zostały zaprojektowane do pracy ze statecznikiem elektronicznym. Dzięki zastosowaniu najnowszych technologii pokrywania luminoforem uzyskano wysoką wydajność i stały strumień świetlny w całym okresie pracy lampy. Strumień świetlny został określony przy temperaturze otoczenia 35oC
Charakterystyka
duży strumień świetlny do 4350 lm/m
wydajność świetlna do 104 lm/W
oddawanie barw CRI = 85
utrzymanie strumienia świetlnego na poziomie 92% po 10000 h świecenia
mała zawartość rtęci (3 mg)
trwałość 20000h przy trzy godzinnym cyklu świecenia ze statecznikiem typu HF z ciepłym startem
możliwość regulacji strumienia świetlnego
zapłon w temperaturze otoczenia od -15oC do +50oC
Typ .
Master 'TL'5 24W HO dł max.549.0
Master 'TL'5 39W HO ---------849.0
Master 'TL'5 54W HO -------1149.0
Master 'TL'5 80W HO ------- 1449.0
Max. strumienie świetlne [lm]:
--------- 840 865
24W 2000 1950
39W 3500 3400
54W 5000 4850
80W 6500 -
Dla podanego przykładu akwa 120x40x30 -150l - można zmieścić 2xT5 54 W (840+865)
Strumień świetlny wynosi 5000+4850 lm = 9850 lm
Ilość światła = 9850 lm : 150 litrów = 65,6 lumena/litr.
Jest to za dużo według autora. :D
Ale typowe są akwa o rozmiarach 120x50x40= 240L i tutaj 9850 : 240L= 41lm/litr Czyli OK :!:
W przypadku zastosowania świetlówek o których (typu -TLD) mówi autor artykułu byłoby to:
6700:240l= 27,9lm/litr czyli za mało. :cry:
A najczęściej mamy dylemat jak zwiększyć oświetlenie przy zadanej - standardowej-długości/pojemności akwarium. :?:
Myślę, że T5 jest odpowiedzią na to pytanie.
Pzdr